Bức tranh toàn cảnh của ngành giáo dục bao giờ cũng mang tông màu tươi sáng của sự cống hiến, của những người thầy, người cô ngày đêm miệt mài gieo chữ. Thế nhưng, trong một bản nhạc hay bao giờ cũng xen lẫn những nốt trầm, và trong bức tranh đẹp ấy, vẫn thấp thoáng một vài mảng màu khuất lấp. Đó là câu chuyện ở một số ít những ngôi trường “chưa được may mắn”, nơi mà cán cân giữa “phong trào” và “chuyên môn” đang mất đi sự thăng bằng vốn có.
||Kỳ 1: Gia đình giáo viên – chút tâm tình phía sau bục giảng…
Cái gốc rễ của nghề giáo, niềm kiêu hãnh lớn nhất của người cầm phấn, suy cho cùng vẫn là nghiệp vụ và chuyên môn. Một bài giảng sâu sắc, một phương pháp giáo dục hiện đại nắm bắt tâm lý học trò, hay chỉ đơn giản là sự tỉ mỉ khi chấm từng nét chữ, sửa từng lỗi sai cho các em… tất cả đều đòi hỏi thời gian, sự tĩnh tâm và một quá trình tự trau dồi không ngừng nghỉ.
Thế nhưng, thời gian và tâm trí ấy đôi khi lại bị “đánh cắp” một cách bất đắc dĩ. Khi guồng quay của những hoạt động bề nổi bắt đầu dồn dập kéo đến — từ giải bóng chuyền, hội diễn văn nghệ, cho đến những cuộc thi sáng tạo mang nặng tính hình thức — quỹ thời gian mài giũa chuyên môn của giáo viên dần bị bào mòn. Cuốn sách phương pháp giảng dạy mới mua đành nằm lặng lẽ, phủ bụi trên mặt bàn. Kế hoạch nghiên cứu một chuyên đề hay cho học sinh đành ngậm ngùi gác lại, bởi tối nay cô còn phải ở lại trường tập kịch, luyện bóng đến rã rời chân tay.
Đau đáu nhất có lẽ là cảm giác của thầy cô khi bước lên bục giảng vào sáng hôm sau. Thể lực cạn kiệt, giọng nói khản đặc vì buổi tập văn nghệ tối qua, và đôi khi là một giáo án có phần “vội vã” vì đêm qua về đến nhà đã quá muộn để đầu tư chiều sâu. Chẳng có người giáo viên tâm huyết nào muốn mang một bài giảng nhạt nhòa đến cho học trò của mình. Nhưng sức người có hạn, khi năng lượng phải chia năm xẻ bảy để gánh vác những phong trào, chỉ tiêu ngoài luồng, thì nghiệp vụ chuyên môn vô tình bị ép vào một góc khuất chật hẹp.
Viết ra những dòng này hoàn toàn không phải để phủ nhận mặt tích cực của các hoạt động gắn kết, càng không phải để “gom đũa cả nắm” mà đánh giá phiến diện về một ngành nghề cao quý. Đây thuần túy chỉ là một tiếng thở dài đồng cảm, một lời tâm tình gửi gắm từ những góc nhỏ nơi bệnh thành tích phong trào vẫn còn rơi rớt lại.
Chỉ mong sao, những phong trào bề nổi ở các cơ sở ấy được tinh gọn lại và thực chất hơn. Để thầy cô được trả lại khoảng thời gian tĩnh lặng bên bàn làm việc, được toàn tâm toàn ý mài giũa chuyên môn, và được cháy hết mình với tình yêu nghề thực sự trong từng trang giáo án, thay vì rã rời trong những cuộc đua thành tích phía sau cổng trường.